🔬 Zagadki Metaboliczne

Szukamy przyczyny, nie maskujemy objawów.

To jedna z serii publikowanych w ramach Śród Metabolicznych.
👉 [Przejdź do przewodnika]

Znajdziesz tutaj anonimowe historie z mojego gabinetu, które pokazują, jak analiza objawów i wyników badań pomaga odkryć przyczynę problemów zdrowotnych. Nie skupiamy się na spektakularnych metamorfozach „przed i po”, ale na tym, co dzieje się wewnątrz organizmu i jak zmiany stylu życia mogą wpływać na zdrowie metaboliczne.

Czy glukoza to wszystko?

Coraz częściej trafiają do mnie osoby, które słyszą:

„Glukoza jest prawidłowa. Wszystko wygląda dobrze.”

A mimo to od miesięcy, a czasem nawet od lat, zmagają się z problemami, których nie potrafią wyjaśnić.

• Przybierają na wadze.
• Coraz trudniej schudnąć.
• Wypadają włosy.
• Pogarsza się stan skóry.
• Pojawiają się bolesne miesiączki lub nieregularne cykle.

Czy to oznacza, że wszystko dzieje się „w głowie”?

Niekoniecznie.

🔎 Zagadka metaboliczna #1

Do gabinetu zgłosiła się 23-letnia studentka.

170 cm wzrostu.

68 kg masy ciała.

Lubiła biegać, dużo chodziła i była aktywna fizycznie.

Kilka miesięcy wcześniej przyjmowała leki hormonalne z powodu bardzo bolesnych miesiączek. Bóle ustąpiły, ale pojawił się inny problem.

Stopniowo zaczęła przybierać na wadze.

Po odstawieniu leków zauważyła również nasilone wypadanie włosów oraz pogorszenie stanu skóry i paznokci.

Pierwsze badania nie wskazywały jednoznacznej przyczyny.

Morfologia była prawidłowa.

Glukoza na czczo również.

Jak myślisz, czego jeszcze mogło brakować w diagnostyce?

Glukoza wyglądała świetnie...

Nie było się do czego przyczepić.

Glukoza:

• na czczo – 79 mg/dl
• po godzinie – 93 mg/dl
• po dwóch godzinach – 83 mg/dl

Wszystkie wartości mieściły się w zakresie uznawanym za prawidłowy.

Gdyby oznaczono wyłącznie glukozę, można byłoby uznać, że metabolizm funkcjonuje bez zarzutu.

...ale odpowiedź ukrywała się gdzie indziej.

Dlatego zdecydowałyśmy się wykonać pełną krzywą glukozowo-insulinową.

I wtedy pojawiła się odpowiedź.

Insulina:

• na czczo – 6,8 μIU/ml
• po godzinie – 225 μIU/ml
• po dwóch godzinach – 102 μIU/ml

Organizm musiał wydzielić bardzo dużo insuliny, aby utrzymać prawidłowy poziom glukozy. Glukoza wyglądała prawidłowo, ale koszt jej utrzymania był bardzo wysoki.

I właśnie to nazywamy hiperinsulinemią.

Dlaczego insulina wpływa również na hormony?

Insulina kojarzy się przede wszystkim z regulacją poziomu glukozy.

To jednak hormon, który oddziałuje również na wiele innych procesów zachodzących w organizmie.

Przewlekle podwyższone stężenie insuliny może między innymi:

• pobudzać jajniki do większej produkcji androgenów,
• zmniejszać produkcję SHBG w wątrobie, zwiększając ilość wolnych hormonów płciowych,
• zaburzać prawidłową owulację,
• pośrednio prowadzić do zmniejszonej produkcji progesteronu.

Nie oznacza to oczywiście, że każda kobieta z hiperinsulinemią będzie miała takie objawy.

Pokazuje jednak, że insulina wpływa na znacznie więcej niż tylko poziom cukru we krwi.

Jak wygląda ten mechanizm?

Duża ilość łatwo przyswajalnych węglowodanów
                ↓
Przewlekle podwyższona insulina
                ↓
Silniejsza stymulacja jajników
                ↓
Większa produkcja androgenów
                ↓
Zaburzona owulacja
                ↓
Mniej progesteronu
                ↓
Objawy zaburzonej równowagi hormonalnej

W praktyce mogą pojawić się między innymi:
•    trudności z redukcją masy ciała,
•    nasilone wypadanie włosów,
•    pogorszenie stanu skóry,
•    nieregularne lub bolesne miesiączki,
•    większe zmęczenie.

Oczywiście takie objawy mogą mieć również wiele innych przyczyn, dlatego zawsze wymagają indywidualnej diagnostyki.

Co zmieniłyśmy?

Nie wprowadzałyśmy skomplikowanego planu.
Nie liczyłyśmy obsesyjnie kalorii.
Nie było głodówek.
Najważniejszą zmianą było przejście na dietę low carb z odpowiednią ilością białka oraz ograniczeniem produktów powodujących największe wyrzuty insuliny.

Po około czterech miesiącach ponownie wykonano krzywą glukozowo-insulinową.

Efekty po czterech miesiącach

Glukoza nadal pozostawała prawidłowa.

Zmieniła się natomiast odpowiedź insulinowa organizmu.
Insulina:
•    na czczo - 7,1 μIU/ml
•    po godzinie - 104 μIU/ml
•    po dwóch godzinach - 78,7 μIU/ml

To nadal nie jest krzywa idealna.

Ale organizm potrzebował już znacznie mniej insuliny, aby utrzymać prawidłowy poziom glukozy.
I właśnie o to chodzi w poprawie zdrowia metabolicznego.

Nie o jak najniższy cukier.

Tylko o to, aby organizm nie musiał produkować ogromnych ilości insuliny przy każdym posiłku.

Czego uczy ta historia?

Ta historia nie pokazuje, że dieta low carb jest rozwiązaniem każdego problemu hormonalnego. Nie pokazuje też, że każda kobieta z wypadającymi włosami ma hiperinsulinemię. Pokazuje natomiast coś bardzo ważnego. Można mieć prawidłową glukozę i jednocześnie zmagać się z zaburzeniami gospodarki insulinowej. Dlatego u osób z trudnościami w redukcji masy ciała, objawami sugerującymi zaburzenia hormonalne lub zespołem policystycznych jajników sama glukoza często nie wystarcza do oceny sytuacji metabolicznej.

Czasami pierwszym hormonem, któremu warto przyjrzeć się bliżej, jest właśnie... insulina.
 

👩‍⚕️ Komentarz dietetyka

W praktyce gabinetowej często spotykam osoby z prawidłową glukozą na czczo, u których dopiero oznaczenie insuliny ujawnia zaburzenia metaboliczne. Krzywa glukozowo-insulinowa nie jest badaniem wykonywanym rutynowo u każdego, ale w odpowiednio dobranych sytuacjach może dostarczyć cennych informacji i pomóc lepiej zrozumieć przyczynę zgłaszanych dolegliwości. Wyniki zawsze należy interpretować w kontekście objawów klinicznych oraz pozostałych badań.

📚 Biblioteczka Metaboliczna

📖 #2 Dlaczego wiele osób źle zaczyna dietę keto?

📖 #4 Dlaczego białko jest fundamentem metabolizmu?

📖 #13 Dlaczego nie chudniesz mimo low carb?

📩 Chcesz otrzymywać kolejne artykuły?

👉 Zapisz się na newsletter
i co tydzień otrzymuj analizę jednego tematu metabolicznego.

Bibliografia (wybrane publikacje):

1. Crofts CAP, Zinn C, Wheldon MC, Schofield GM. Hyperinsulinemia: an early biomarker of metabolic dysfunction. J Clin Med. 2015;4(4):770-790. doi:10.3390/jcm4040770.
2. International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome 2023. Melbourne: Monash University; 2023.
3. Feinman RD, Pogozelski WK, Astrup A, Bernstein RK, Fine EJ, Westman EC, et al. Dietary carbohydrate restriction as the first approach in diabetes management: Critical review and evidence base. Nutrition. 2015;31(1):1-13. doi:10.1016/j.nut.2014.06.011.
4. Dunaif A. Insulin resistance and the polycystic ovary syndrome: mechanism and implications for pathogenesis. Endocr Rev. 1997;18(6):774-800. doi:10.1210/edrv.18.6.0318.